၀ိသုဒၶိမဂၢ- ေရွးဦးေထရ၀ါဒ အ႒ကထာ

 ၀ိသုဒၶိမဂၢက်မ္းျမတ္ကုိ သံဃအလည္ မေထရ္ၾကီးမ်ားအထံ ေပးအပ္ေနစဥ္

ေထရ၀ါဒ အ႒ကထာက်မ္းျပဳ မေထရ္ အရွင္မဟာဗုဒၶေဃာသသည္ ပိဋကတ္သုံးပုံကုိ အက်ယ္ဖြင့္ ဆုိေရး သား ေတာ္မူခ့ဲသည္၊ ေရးသားခ့ဲေသာ အဖြင့္က်မ္းမ်ားစြာတုိ႕တြင္ ၀ိသုဒၶိမဂၢက်မ္းသည္ လက္ရာ အေျမာက္ ဆုံး ျဖစ္သည္၊ ၀ိသုဒၶိမဂၢ တစ္က်မ္းတည္းျဖင့္ပင္ သီရိလကၤာသုိ႕ ေရာက္လာေသာ အိႏၵိယႏုိင္ငံသားၾကီး ဗုဒၶေဃာသ ကုိ ဗုဒၶမတၱညဴ အျဖစ္လက္ခံေတာ္မူၾကသည္၊

၀ိသုဒၶိမဂၢက်မ္းသည္ ၀ိပႆနာလမ္းစဥ္ကုိ ရွင္းရွင္း လင္းလင္းဖြင့္ျပသည့္ က်မ္းျမတ္ မဟာတစ္ ဆူျဖစ္ သည္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအ၀င္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွရွိ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ ပညာရွင္မ်ားသည္ အက်င့္လမ္း စဥ္ ၀ိပႆနာနည္းႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ၀ိသုဒၶိမဂၢကုိ ကုိးကားေရး သားေျပာဆုိၾက ရသည္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေနႏွင့္ ယင္း၀ိသုဒၶိမဂၢက်မ္းကုိ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္တြင္ ဦးေဖေမာင္တင္က အဂၤလိပ္ ဘာသာသုိ႕ ျပန္ဆုိသည္၊ Pali Text Society က ျမန္မာ ပညာရွင္ၾကီး ျပန္ဆုိသည့္ က်မ္းကုိ ထုတ္ေ၀ခ့ဲသည္၊ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ပထမဆုံး ပုံႏွိပ္မူ ျဖစ္သည္ဟု ဆုိင္ႏုိင္ပါသည္၊

ထုိ႕အျပင္ အေဖ်ာက္ဆရာေတာ္ အရွင္နႏၵမာလာႏွင့္ မဟာစည္ဆရာေတာ္တုိ႕ကလည္း ျမန္မာဘာသာျဖင့္ အက်ယ္ေရးသားဖြင့္ဆုိ ေတာ္မူၾကသည္၊ ေခတ္သစ္ ၀ိပႆနာ နည္းျပတုိ႕၏ ေရွ႕သြားဦးေဆာင္ တစ္ဆူ ျဖစ္ေတာ္မူေသာ မဟာစည္ ဆရာေတာ္၏ ၀ိသုဒၶိမဂၢက်မ္းကုိ ျမန္မာျပန္ႏွင့္ ရွိေသာ က်မ္းမ်ားတြင္ အေကာင္းဆုံး ဟု ဆုံးျဖတ္ေတာ္မူၾက သည္၊

ယခင္သိထားေသာ အစဥ္အလာမ်ားႏွင့္ မတူထူးျခားခ်က္မွာ ဤက်မ္းျမတ္ ၀ိသုဒၶိမဂၢကုိ ေရးသားရန္ က်မ္းျပဳ အရွင္ဗုဒၶေဃာသေတာင္းပန္ရသည္ မဟုတ္ပဲ သီရိလကၤာႏုိင္ငံ သားရဟန္းေတာ္မ်ားက သာ ေတာင္းပန္ၾကသည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက ယူဆၾကသည္၊ ေတာင္းပန္ရျခင္း အေၾကာင္းမ်ားစြာတုိ႕တြင္ ထူးျခားေသာ အခ်က္တစ္ခ်က္ပါ၀င္ေနသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္၊ ထုိအေၾကာင္းမွာ မဟာ၀ိဟာရ၀ါသီ ဂုိဏ္းသားတုိ႕ႏွင့္ မတူ ထူးျခားေသာ အဘယဂီရိ ဂိုဏ္းသားမ်ား၏ ေပထက္ အကၡရာတင္ ပိဋကတ္ မ်ားကုိ သာမက သကၠတ ဘာသာျပန္ က်မ္းမ်ားကုိ သင္ယူေလ့က်က္၊ ထုိ႕ေနာက္ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကုိ သကၠတ ဘာသာျဖင့္ ေရးသားဖြင့္ဆုိေနျခင္း ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ေျပာဆုိၾကသည္၊

အဘယဂိရိဂုိဏ္းသားမ်ားသည္ သကၠတ ဘာသာႏွင့္ ရွိေနေသာ ဓမၼရုစိ၊ မဟာယာနဂုိဏ္း၏ က်မ္းစာမ်ားကုိ သင္ယူၾကသည္၊ ေနာက္ေနာက္ေသာ သူမ်ားကလဲ အသစ္ျဖစ္ေသာ မဟာယာနအယူအဆမ်ားကုိ လုိက္ပါ သင္ ယူလုိၾကျပန္သည္၊ ထုိသုိ႕သင္ယူျခင္း အားျဖင့္ အဘယဂိရိဂုိဏ္းသားတုိ႕၏ အယူ၀ါဒမ်ား တုိင္းတစ္ပါး သုိ႕ ျပန္ႏွ႕ံရန္လြယ္ကူျပန္ သည္၊

သီရိလကၤာတြင္ တည္ရွိေနျပီျဖစ္ေသာ ဘုရားေဟာပါဠိေတာ္မ်ားကုိ အယူ၀ါဒ တစ္ပါးမဖက္ အက်ယ္ဖြင့္ ဆုိေရး သားရန္လုိလားေနခ်ိန္ျဖစ္သည္၊ ပါဠိဘာသာျဖင့္ ေရးသားဖြင့္ဆုိလုိက္ျခင္းအားျဖင့္ အျခားသူမ်ား လဲနားလည္ ႏုိင္ျပီး တုိင္းတစ္ပါးသုိ႕ ျပန္႕ႏွံ႕ရန္လြယ္ကူသည္၊ ထုိသုိ႕ဖြင့္ရန္ေရးသားရန္ ျပည့္စုံသည့္ ရဟန္းေတာ္မွာ ဗုဒၶေဃာသ မေထရ္သာ ျဖစ္ႏုိင္သည္ဟူေသာ အေၾကာင္းေၾကာင့္ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသား မေထရ္မ်ားက ၀ိသုဒၶိမဂၢ က်မ္းကုိ ေရးသားရန္ ေတာင္းပန္ၾကသည္။

ဗုဒၶေဃာသမေထရ္ျမတ္ႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ဖြားရာေဒသမွာ ေဆြးေႏြးဖြယ္ျဖစ္ေနေသးေသာ္လည္း အမ်ားစု ယူဆ သည့္ အခ်က္မွာ မဟာေဗာဓိတစ္၀ုိက္၊ ဂယာ၀န္းက်င္ရွိ ပုဏ္ဏားရြာတြင္ ဖြားျမင္ေၾကာင္း ယူဆၾက သည္၊ ထုိအရပ္မွာပင္ ေရ၀တ မေထရ္ၾကီး၏ လမ္းညႊန္ခ်က္ျဖင့္ ရဟန္းျဖစ္ေတာ္မူခ့ဲသည္၊ ပိဋကတ္သုံးပုံကုိ သင္ယူ သည္၊ ထုိ႕ေနာက္တြင္ ယင္းေဒသရွိ ေက်ာင္းတုိက္၌ပင္ေနလွ်က္ အ႒သာလိနီက်မ္းႏွင့္ ဉာေဏာဒယက်မ္း တုိ႕ကုိ စီရင္သည္၊

ထုိက်မ္းတုိ႕ကုိ ေရးသားစဥ္ေနထုိင္ေသာ ေက်ာင္းတုိက္မွာ မဟာေဗာဓိေက်ာင္း တုိက္ျဖစ္သည္၊ အဆုိ ပါ ေက်ာင္းတုိက္ကုိ လွဴဒါန္းသူမွာ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသား မင္းတစ္ပါး ျဖစ္ေနျခင္း ပင္ျဖစ္သည္၊ သိရီေမဃ၀နမင္း ( ၃၀၄- ၃၂၂)  တည္ေထာင္ခ့ဲေသာ မဟာေဗာဓိေက်ာင္းတုိက္သည္ မဟာ၀ိဟာရ၀ါသီ ဂုိဏ္းသားမ်ား အဆက္ေက်ာင္းတုိက္ ၾကီးပင္ျဖစ္သည္၊ ထုိစဥ္က ထင္ရွားေနေသာ မဟာယာနေက်ာင္း တုိက္ၾကီးမ်ားျဖစ္သည့္ ၀ိကရမသီလာ၊ နာလႏၵာ၊ ဥဒႏၵပူရီေက်ာင္းတုိက္ၾကီးမ်ားနည္းတူ မဟာေဗာဓိေက်ာင္း တုိက္မွာလဲ ေထရ၀ါဒ အယူအဆမ်ားကုိ သင္ယူရာ ဗုဒၶတကၠသုိလ္ၾကီးပင္ျဖစ္သည္၊

ဆရာသမားမ်ား၏ ယုံၾကည့္အားကုိးမႈခံရေသာ ဗုဒၶေဃာသမေထရ္ျမတ္သည္ ဘုရားရွင္၏ပါဠိေတာ္မ်ားကုိ အက်ယ္ဖြင့္ ဆုိေရးသားလုိျပန္သည္၊ ထုိအခ်က္ကုိ ျဖည့္ေပးႏုိင္သည့္ အခ်က္မွာ ပါဠိေတာ္အစုံႏွင့္ အာစရိယ၀ါဒ အစုံရႏုိင္ေသာ သီရိလကၤာသုိ႕ သြားေရာက္ေရးသားမွ ျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ေျပာဆုိ မိန္႕ၾကားျခင့္ခံ ရေပမည္၊ ဤသုိ႕ျဖင့္ လကၤာကၽြန္းသုိ႕ ၾကြလာခ့ဲေပသည္ဟု ေကာက္ခ်က္ခ်ႏုိင္သည္၊

ျမန္မာႏုိင္ငံသာသနာေတာ္တြင္ ဗုဒၶေဃာမေထရ္ျမတ္ကုိ ဒုတိယဘုရား အရာထားလွ်က္ ၾကည္ညိဳၾကသည္၊

“ဗုဒ္စ၊ ဗုဒ္လယ္၊ ဗုဒ္ဆုံး” ဟုဆုိရုိးျပဳၾကသည္၊ ဗုဒ္စဆုိသည္မွာ ဘုရားရွင္ကုိ ဆုိလုိျခင္းျဖစ္သည္၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတုိ႕ျဖင့္ ထုံးမႊမ္းထားေသာ ပိဋကတ္သုံးပုံ သာသနာေတာ္ကုိ ေဟာၾကားေတာ္မူသည့္ သေဘာကုိဆုိ လုိသည္၊ ဗုဒ္လယ္ ဆုိသည္မွာ ပါဠိပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကုိ အက်ယ္ဖြင့္ဆုိေရးသားသည့္ ဗုဒၶေဃာသမေထရ္ျမတ္ ကုိ ဆုိလုိသည္၊

ထူးထူးျခားျခား “ဗုဒ္ဆုံး” ဆုိသည္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံသား၊ အင္း၀ေခတ္၊ ငယ္မည္ ေမာင္ပုတ္( ေမာင္ဗုဓ္) ရဟန္းဘြဲ႕ေတာ္၊ ဇမၺဳဓဇမေထရ္၊ ေညာင္ကန္ဆရာေတာ္ပင္ျဖစ္သည္၊ ဆရာေတာ္သည္ ေရွးမေထရ္ျမတ္ မ်ားေရးသားေတာ္မူခ့ဲသည့္ အ႒ကထာမ်ားကုိ နိႆယ်( ပါဠိတစ္ခ်က္၊ အနက္တစ္တန္) ေရးသားေတာ္မူ သည္၊ ေခတ္ျပိဳင္ ျမန္မာ ရဟန္းပညာရွိ အလယ္တြင္ စာတင္က်န္ရစ္ေအာင္ သိကၡာ၊ သမာဓိ၊ စာဉာဏ္ၾကီးေသာ မေထရ္ျမတ္ၾကီး တစ္ပါးပင္ျဖစ္သည္၊

 ေထရ၀ါဒအ႒ကထာက်မ္းျပဳအရွင္ျမတ္မ်ားေပၚထြန္းရာ ကိဥၥိပူရျမိဳ႕

ဗုဒၶေဃာသမေထရ္ျမတ္ေနာက္တြင္ ေပၚထြန္းလာေသာ အ႒ကထာဆရာ၊ ဋီကာဆရာ အမ်ားစုသည္ အိႏၵိယ ႏုိင္ငံေတာင္ပုိင္း၊ တမီးနာဒူးျပည္နယ္၊ ကဥၥီပူရ( kanchipuram) ျမိဳ႕သားမ်ားျဖစ္ၾကသည္၊ သမုိင္း မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ ကြန္ဂ်ီဗာရန္( conjeevaram) အျဖစ္လဲ ထင္ရွားသည္၊ ပလႅ၀မင္းမ်ား စုိးစံရာ မင္းေနျပည္ျဖစ္ခ့ဲဖူးသည္၊ ေရႊျမိဳ႕ေတာ္ အျဖစ္လဲေခၚေ၀ၚၾကေသးသည္။ 

ေရွဦး ဗုဒၶတကၠသုိလ္ၾကီးမ်ား

အိႏၵိယႏုိင္ငံသည္ ေခတ္အဆက္ဆက္ကတည္းကပင္ ဘာသာေရး၊ ပညာေရး၊ ဒႆနဆုိင္ရာအေတြး အေခၚမ်ားျဖင့္ မႈံးျခယ္ထားေသာ ႏုိင္ငံၾကီးျဖစ္သည္၊ ကမၻာ့ဘာသာၾကီးမ်ားအျဖစ္ ဟိႏၵဴဘာသာ၊ ဗုဒၶဘာသာ၊ ဂ်ိန္းဘာသာႏွင့္ ဆစ္ခ္ဘာသာတုိ႕မွာထင္ရွားသည္၊ ပညာေရးအေနအားျဖင့္ ေရွးဦး တကၠသုိလ္ၾကီးမ်ားေပၚ ထြန္းရာေဒသၾကီးျဖစ္သည္၊ 

 The ancient taxila area, its borderlands

အေတြးအေခၚဒႆနဆုိင္ရာ အေနႏွင့္ မူမ်ားျပားလွသည္၊ ဟိႏၵဴဒႆန၊ ဗုဒၶဒႆန၊ ဂ်ိန္းဒႆန၊ ဆစ္ဒႆန၊ ေယာဂဒႆန၊ ဂႏၶီဒႆန၊ ကရိရွနမူရတိဒႆနစသည္ျဖင့္ ယေန႕တုိင္ေအာင္ပင္ အေရွ႕အေနာက္ကမၻာမ်ားက ေလးစားရေသာ အေတြး အေခၚအယူအဆမ်ားထြက္ေပၚလွ်က္ရွိသည္၊

အိႏၵိယႏုိင္ငံ၏ ေစာဆုံးတကၠသုိလ္ၾကီးဟုဆုိႏုိင္ေသာ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးသည္ ဇာတကမ်ားတြင္တကၠသီလာ သည္ထင္ရွားသည္၊ အိႏၵိယႏုိင္ငံတစ္၀ွန္းကမင္းညီမင္းသားတုိ႕သည္ တကၠသီလာ သုိ႕ သြားေရာက္ျပီး မင္းတုိ႕ တတ္အပ္ေသာ ပညာရပ္မ်ားကုိ သင္ယူၾကရသည္၊ ယခင္ကအိႏၵိယႏုိင္ငံတြင္ ပါရွိျပီး ယေန႕ေခတ္ ပါကစၥတန္တြင္ရွိေနေသာ တကၠသီလာ( taxila) သည္ UNESCO အထိမ္းသိမ္းခံ ကမၻာ့ အေမြ အႏွစ္ျဖစ္သည္၊

တကၠသီလာသည္ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ဟိႏၵဴဘာသာဆုိင္ရာ အထင္ကရေနရာၾကီးျဖစ္သည္၊ စာေပမ်ားတြင္ ဂႏၶာရတုိင္း၊ တကၠသီလာ အျဖစ္ေဖာ္ျပၾကသည္၊ တရုတ္ခရီးသြားျဖစ္ေသာ ဖာယီယန္(Fa-Hien)ႏွင့္ ဟူယင္ဆန္( Hieun- Tsang) တုိ႕ေရာက္ရွိလာျပီး သူတို႕ခရီးသြားမွတ္တမ္းတြင္ မွတ္တမ္းတင္ ထားၾက သည္၊ ထုိ႕အျပင္ နာလႏၵာ တကၠသုိလ္ ၾကီးမွာလဲ အိႏၵိယႏုိင္ငံေရွးေဟာင္း ပညာဆည္းပူးရာ ဌာနၾကီးျဖစ္သည္၊ နာလႏၵာသည္ ယေန႕တုိင္ေအာင္ပင္ ကမၻာအရပ္ရပ္မွ ပညာလာေရာက္သင္ ယူေနၾကေသာ ပညာရွင္၊ ပညာ သင္မ်ားႏွင့္ စည္ကားေနသည္၊

၀ိကရမသီလာ၊ ဥဒႏၱပူရီတုိ႕မွာလဲ ထင္ရွားေသာ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမ်ားျဖစ္ခ့ဲၾကသည္၊ အထက္ပါေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဆုိင္ရာ အေတြးအေခၚမ်ား၊ ဟိႏၵဴဘာသာ ဆုိင္ရာ အေတြး အေခၚမ်ား ေပၚထြက္ရာ ၀ိဟာရၾကီးမ်ားျဖစ္ၾကသည္၊ အသဂၤ၊ ၀သုဗႏၶဳ၊ နာဂဇုနဟူေသာ မဟာယာနေက်ာင္း ေတာ္သားၾကီးမ်ားသည္ ဆုိပါတကၠသုိလ္ၾကီးမ်ားႏွင့္ နီးစပ္ခ့ဲၾကသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္၊ 

 The great Nalanda University, India

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ မႏၱေလးသာသနာ့တကၠသုိလ္၊ ရန္ကုန္သာသနာ့တကၠသုိလ္၊ သီတဂူကမၻာ့ ဗုဒၶတကၠသုိလ္၊ ေထရ၀ါဒတကၠသုိလ္စသည္ျဖင့္ ပညာသင္ယူရာဌာနၾကီးမ်ားကုိ တကၠသုိလ္ဟုေခၚသည္၊ ဂႏၶာရတုိင္းရွိ တကၠသီလာ ပညာသင္ယူရာဌာနၾကီးကုိ အေလးျပဳေခၚထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆုိႏုိင္သည္၊

အိႏၵိယႏုိင္ငံသည္ ျပည္နယ္ ႏွစ္ဆယ့္ရွစ္ခုျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ ကမၻာ့ လူဦးေရ ဒုတိယအမ်ား ဆုံး ႏုိင္ငံၾကီးျဖစ္ကာ ရာသီဥတုစုံျပီး မယုံႏုိင္ေလာက္ ကုိးကြယ္မႈမ်ားျပားေသာ ႏုိင္ငံၾကီးျဖစ္ သည္၊ ေရွးေဟာင္း သမုိင္းမ်ားတြင္ အဓိက လူမ်ိဳးစုၾကီးႏွစ္စုကုိ ေဖာ္ျပေလ့ရွိသည္၊ ယင္းလူမ်ိဳးႏွစ္စုမွာ အာရယန္ႏွင့္ ျဒာဗီဒီယန္တုိ႕ျဖစ္သည္၊ 

အိႏၵိယႏုိင္ငံ၏ ေတာင္ပုိင္း အက်ဆုံးျပည္သည္ တမီးနာဒူးျပည္နယ္ျဖစ္ျပီး ျဒာဗီဒီယန္တုိ႕၏ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဘာသာ၊ စာေပ၊ အႏုသုခုမ ထြန္းကားရာ ေဒသၾကီးျဖစ္သည္၊ ေရွးယခင္ကတည္းကပင္ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ နီးစပ္ေသာ ေဒသၾကီးျဖစ္ခ့ဲသည္၊ ေမာရိယအင္ပါယာ အေသာမင္းတရား၏ သားေတာ္မဟိႏၵႏွင့္ သမီးေတာ္ သဃၤမိတၱာ ေထရီ တုိ႕သည္ တမီးနာဒူးျပည္ႏွင့္ ကပ္လွ်က္ရွိေသာ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသုိ႕ ၾကြေရာက္ ခဲ့ၾကသည္၊ တတိယ သဂၤါယနာ အျပီးတြင္ အိႏၵိယႏုိင္ငံ ေတာင္ပုိင္းသုိ႕ ဗုဒၶသာသနာေတာ္သည္ အရွိန္အဟုန္ႏွင့္ ေရာက္ရွိ လာေတာ့သည္၊

တတိယ သဂၤါယနာတြင္ သံဃာေတာ္မ်ားစစ္ေဆးအတည္ျပဳထားေသာ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားသည္ မဟိႏၵမေထရ္ ျမတ္ႏွင့္ အတူ သီရိလကၤာႏုိင္ငံ( သီဟဠဒီပ) သုိ႕ ေရာက္လာသည္၊ ပိဋကတ္ေတာ္ အစုံသည္ ထုိစဥ္ကတည္း ကပင္ အိႏၵိယႏုိင္ငံေတာင္ပုိင္းႏွင့္ သီရိလကၤာႏုိင္ငံတုိ႕တြင္ အခုိင္အမာတည္ရွိေနျပီျဖစ္ သည္၊ 

မဟာယာန ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမ်ားကုိသာမက ေထရ၀ါဒႏုိင္ငံမ်ားသုိ႕ပါ ေရာက္ရွိလာေသာ ခရီးသည္မွာ ဖာဟီယန္ ျဖစ္သည္၊ မဇၥ်ိမေဒသတြင္ လွည့္လည္ရင္း ပိဋကတ္မ်ားေရးကူးသည္၊ သုိ႕ေသာ္ မဇၥ်ိမေဒသတြင္ ရွာမေတြ႕ခ့ဲ၊ မိမိတုိင္းျပည္ တရုတ္ႏုိင္ငံတြင္ နာမည္မွ် မၾကားဖူးေသးေသာ ဒီဃနိကာယ္၊ သံယုတၱနိကာယ္ႏွင့္ အခ်ိဳ႕ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကုိ သီရိလကၤာႏုိင္ငံတြင္ ေရးကူးႏုိင္ခ့ဲသည္၊

အေသာမင္းတရားၾကီးႏွင့္ သားေတာ္ သမီးေတာ္တုိ႕သည္ ျမတ္ဘုရား သာသနာေတာ္အတြက္ ပါဠိပိဋကတ္ ေတာ္မ်ားကုိ အျပည့္ အစုံထိမ္းသိမ္းႏုိင္ခ့ဲၾကသည္၊ တတိယ သဂၤါယတနာတြင္ ေျမာက္ပုိင္းသုိ႕ ခြဲထြက္ သြား ခ့ဲေသာ သံဃာအမ်ားစုသည္ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားကုိ ျပဳျပင္ေရးသားၾကသည္၊ သံဃာအေရ အတြက္မ်ားျပားစြာျဖင့္ ကက္ရွမီးယား သဂၤါယနာကုိ တင္ခ့ဲၾကသည္၊

ထုိသဂၤါယနာသည္ ဘီ စီ တစ္ရာစု ၀န္းက်င္ဟုပညာရွင္မ်ား အဆုိျပဳၾကသည္၊ ကနိရွကမင္းႏွင့္ ေျမာက္ပုိင္း ဘုရင္ အဆက္ဆက္တုိ႕သည္ ေျမာက္ပုိင္း ဗုဒၶဘာသာကုိ အားေပးၾကသည္၊ တကၠသုိလ္ၾကီးမ်ား ထူေထာင္ကာ ပညာရွင္မ်ားကုိ အားေပးခ့ဲၾကသည္၊ ပညာရွင္မ်ားကလဲ အဖြင့္က်မ္းၾကီး မ်ားေရးသားခ့ဲၾက၏၊ အသဂၤ၊ ၀သုဗႏၵဳ၊ နာဂဇုနစေသာသူမ်ားသည္ ေျမာက္ပုိင္းဗုဒၶဘာသာ၏ အ႒ကထာဆရာ ၾကီးမ်ားအျဖစ္ ထင္ရွားသည္၊

ထုိအခ်ိန္အထိ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသုိ႕ ေရာက္ရွိသြားေသာ ဘုရားေဟာပါဠိေတာ္တုိ႕ကုိ အက်ယ္ဖြင့္ ဆုိ ေရးသား သည့္ အဖြင့္ အ႒ကထာက်မ္းမ်ား အေၾကာင္း အေထာက္အထားက်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ မေတြ႕ရေသးပါ၊ ထုိအခ်ိန္တြင္ အသဂၤ၊ ၀သုဗႏၵဳတုိ႕ႏွင့္ ဂုဏ္ရည္တူ ေထရ၀ါဒ အ႒ကထာဆရာ တစ္ဦး ေပၚထြန္းလာသည္၊

အိႏၵိယႏုိင္ငံ အလယ္ပုိင္းသား အရွင္မဟာဗုဒၶေဃာသပင္ျဖစ္သည္၊ သမႏၱပါသာဒိကာ၊ သုမဂၤလ၀ိလာသိနီ၊ ပပဥၥသူဒနီ၊ သာရတၳပကာသနီ၊ မေနာရထပူရဏီ၊ အ႒သာလိနီ၊ သေမၼာဟ၀ိေနာဒနီ၊ ပဥၥပကရဏအ႒ကထာ၊ ကခၤါ၀ိတရဏီ၊ ဓမၼပဒအ႒ကထာ၊ ပရမတၳေဇာတိကာႏွင့္ ဇာတကတၳ႒ကထာ တုိ႕ျဖစ္သည္၊  ပိဋကတ္သုံးပုံကုိ အ႒ကထာဖြင့္ဆုိခ့ဲသည္၊ 

 Religious ruin of Sri Lanka

ထုိက်မ္းမ်ားတြင္ မဟာယာန၏ အဆုိ အမိန္႕ကုိ တစ္စုိးတစ္စိမွ် မေတြ႕ျမင္ရဟု သုံးသပ္ၾကသည္၊ သုိ႕ေသာ္ အရွင္မဟာဗုဒၶေဃာသ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသုိ႕ မေရာက္မီ ကတည္းကပင္ မဟိႏၵမေထရ္ျမတ္ႏွင့္ ေဒ၀ါနံ ပိယတိႆတုိ႕ ထူေထာင္ခ့ဲေသာ မဟာ၀ိဟာရ၀ါသီဂုိဏ္းသားတုိ႕၏ ေထရ၀ါဒ အေတြးအေခၚမ်ားကုိ မႏွစ္ သက္ေသာ မဟာယာနသုိ႕ယိမ္းသည့္ အယူအဆမ်ားကုိ ႏွစ္သက္ဟန္ရွိသည့္ အဘယဂီရိဂုိဏ္းသား မ်ားေပၚထြန္းေနျပီ ျဖစ္သည္၊

မည္သုိ႕ပင္ျဖစ္ေစကာမူ မဟာ၀ိဟာရ၀ါသီေက်ာင္းတုိက္၊ အဘယဂီရိေက်ာင္းတုိက္တုိ႕သည္ ေထရ၀ါဒ သာသနာေတာ္၏ အထင္ကရတကၠသုိလ္ၾကီးမ်ားျဖစ္ခ့ဲၾကသည္ကား ေသခ်ာလွေပသည္။ နာလႏၵာ တကၠသုိလ္၊ ၀ိကရမသီလာတကၠသုိလ္၊ ဥဒႏၱပူရီတကၠသုိလ္ၾကီးမ်ားထက္ သက္တန္းပုိရွည္သည္၊ အိႏၵိယႏုိင္ငံေတာင္ပုိင္းသား အမ်ားစုသည္ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသုိ႕ ကူးျပီး ေထရ၀ါဒ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ား ကုိ ေလ့လာၾကရသည္။ 

ေနမင္း လမင္း သိန္းရာေထာင္

ခ်င္းတြင္းျမစ္ညာရပ္၀န္းသည္ ေတာ္သလင္းလျပည့္ေန႕ဆုိရေသာ္ျငား ႏွင္းတုိ႕ ေ၀လုလုရွိေနသည္၊ မုိးရိပ္ တိမ္ ေတာင္တုိ႕ ျပိဳဆင္းျပီး ႏွင္းအသြင္ေျပာင္းေတာ့မေယာင္ အုံ႕ဆုိင္းေနသည္၊ သလႅာေခၚ ခ်င္းတြင္း သည္ ေတာင္ရုိး ကုိ ေခါင္းနဲ႕တုိက္လုိက္ ေတာတန္းကုိ အျမီးျဖင့္ရုိက္လုိက္ျဖင့္ ခရီးႏွင္သည္၊ အေကြ႕ အေကာက္ မ်ားစြာျဖင့္ လွေန ျပန္သည္၊

မုိးရာသီလဲမပီလွေတာ့၊ ေဆာင္းႏွင္းတုိ႕လဲ မလွိဳင္ေသးသျဖင့္ ျမစ္ေရျပင္သည္ လွဳိင္းအိေလးမ်ားျဖင့္ ကြန္ယက္ ဖြဲ႕ထားသလုိ လွေနသည္၊ ေရွးယခင္ေရႊနန္းထက္ဆီက ဤကာလရာသီ မ်ိဳး ျမစ္ရုိး တြင္ ေလွ ခ်င္းျပိဳင္ လွ်က္ ေလွ ပြဲသဘင္ခင္းၾကသည္၊ ၀ါဆုိ၊ ၀ါေခါင္မုိးေရဦးျဖင့္ အမႈိက္၊ ဒုိက္တုိ႕ လဲ ေမ်ာ ပါခ့ဲျပီျဖစ္၍ ေရ ျပင္သည္ ျပန္႕ျပဴး ေနသည္၊ ေဆာင္း အ၀င္၊ မုိး အဆုတ္မုိ႕ အာကာတစ္ခြင္သည္ ၾကည္လင္သန္႕ရွင္း ေနသည္၊ ေတာ္သလင္းလ ျမစ္ေရျပင္သည္ လွိဳင္းၾကမ္းမပါပဲ ျငိမ့္ျငိမ့္ေလးစီးသည္၊

“ေရယဥ္စမ္းငယ္ႏွင့္၊ ေသာင္ကမ္းငယ္ျပည့္လွ်ံ၊ ျမစ္လုံးငယ္ညံသည္၊ ေလွာ္တက္သံျမိဳင္ျမိဳင္ႏွင့္၊ ေလွျပိဳင္က်င္း တ့ဲ လကုိေလး” ဟု လေတာ္သလင္းကုိ စာဆုိညႊန္းလွ်က္ ဖြဲ႕ဆုိခ့ဲၾကသည္၊

ေရသင္ျဖဴးခင္းေသာ ခ်င္းတြင္းျမစ္ညာထက္ဖ်ားဆီက ခႏၱီးျမိဳ႕သူ ျမိဳ႕သားမ်ား အျဖဴေရာင္၀တ္ရုံျဖင့္ ေယာဂီ တဘက္ကုိယ္သုိင္းကာ ဥပုသ္ဇရပ္သုိ႕တက္လာၾကသည္၊

“ေလာကလင္းမွာ၊ ေပၚယံသာ၊ သူ ငါ ကြဲရုံသိ၊

ဓမၼလင္းသာ၊ နာမ္ ရုပ္ႏွစ္ျဖာ၊ ခြဲျခားႏုိင္ကုန္ဘိ၊

အလင္း ႏွစ္ျဖာ၊ ထင္လင္းစြာ၊ စိတ္မွာခြဲျခားသိ၊

ဓမၼအလင္း၊ ေလာကအလင္း၊ အျမင္ရွင္းေစဘိ”၊

ဓမၼသဘင္ပြဲသုိ႕လာၾကေသာ ဓမၼမာမကသူေတာ္စင္မ်ား၏ ညီညာဖ်ဖ်ဆုိလုိက္သံသည္ ေဆာင္းေအးေအး ကုိ ေႏြးေထြး သက္သာေစသလုိရွိသည္၊

ေလာကမွာ အလင္းသုံးမ်ိဳးရွိပါတယ္၊ လူေတြဖန္တီးထားတာမဟုတ္တ့ဲ သဘာ၀အလင္းေတြေပါ့၊

ဘာေတြတုန္းဆုိေတာ့ ေနမင္းၾကီးရဲ႕ အလင္းရယ္၊ လမင္းရဲ႕ အလင္းရယ္၊ ျပီးေတာ့ ဓမၼအလင္းရယ္ဆုိျပီး သုံးမ်ိဳးရွိပါတယ္၊

ျမတ္စြာဘုရားရွင္သိေတာ္မူတ့ဲအလင္းဆုိတာလဲ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကလုပ္ထားတာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ရွိျပီးသား အလင္းဓာတ္ကုိ ေဖာ္ထုတ္ျပတာပါ၊ သစၥာေလးပါးအလင္းလုိ႕ဆုိတ့ဲ အဲဒီအလင္းကုိ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ေပးျပီး အမ်ား သတၱ၀ါမ်ားသိေအာင္ ထုတ္ေဆာင္ေဟာျပသူမ်ားကုိ ဗုဒၶလုိ႕ ေခၚခ့ဲၾကတာေပါ့၊

ဘ၀ေပါင္း မေရအတြက္ႏုိင္ၾကာမွ၊ ကမၻာေတြအသေခ်ၤ၊ အသခ်ၤာၾကာမွတစ္ခါသာေပၚေပါက္လာတတ္တ့ဲ တရား မ်ားမုိ႕ အဲဒီလင္းဓာတ္ကုိ အရွိအလင္းဓာတ္၊ ဓမၼဓာတ္လုိ႕ ေျပာၾကတာပါ၊ မေျပာင္းလဲတ့ဲ အရွိတရား စစ္စစ္ၾကီးပါ၊

ဘာဏုရာဇာ ေဒါင္းဖန္၀ါက၊ သဟႆေရာင္၊ ခ်ည္တစ္ေထာင္ျဖင့္၊

လူ႕ေဘာင္ေလာက အစဥ္လွေအာင္၊ ထြန္းျပမေႏွး၊ အလင္းေပး၏။

ေလာကမွာ ေနမင္းဆုိတာရွိတယ္၊ ျမင္ျမင္သမွ်ေလာကၾကီးကုိ သာယာလွပေအာင္ ေနမင္းၾကီးက ဖန္ေဆာင္ တယ္၊ ေနမင္းၾကီးရွိလုိ႕ လူေတြ ေန႕စဥ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြျပဳလုပ္ေဆာင္ ရြက္လုိ႕ ျဖစ္ တာပါ၊ ေတြးၾကည့္စမ္းပါ၊ ေနမင္းၾကီး မရွိဘူးလုိ႕၊ ေနမင္းၾကီးမရွိရင္ လူဆိုတာလဲ ျဖစ္မလာႏုိင္သလုိ၊ သူ႕အလင္း ေရာင္ေၾကာင့္ သူ၊ ငါ၊ ျမိဳ႕၊ ရြာ၊ သူတုိင္းျပည္၊ ကုိယ့္တုိင္းျပည္၊ ခြဲျခား သိရပါတယ္တ့ဲ၊ သိျပီးေတာ့ သာယာ လွပေအာင္ ဖန္တီးႏုိင္ၾကတာ၊ ေလာက လူသားမ်ား အေပၚေက်းဇူးမ်ားပါတယ္၊

ေနမင္းၾကီးဆုိတာလဲ ေလာကျဖစ္ရုိးျဖစ္စဥ္အရ ေလာကၾကီးကုိ အေရွ႕အရပ္ အလင္းေပးျပီး၊ အခ်ိန္ တန္ေတာ့ အေနာက္ဖက္၀င္ေရာက္ေပ်ာက္ကြယ္သြားျပန္ပါတယ္၊

အဲဒီလုိအခ်ိန္မ်ိဳးမွာမွ.....

လ၀န္းေသာ္၊ ေငြစႏၵာက၊ လူ႕ရြာေလာက၊ 

အစဥ္လွေအာင္၊ ထြန္းပမေႏွး၊ အလင္ေပး၏။

အခုလုိ ေအးခ်မ္းသာယာတ့ဲ လျပည့္ေနရဲ႕ ညခ်မ္းမ်ိဳးမွာ လကလဲသာ၊ ျမစ္ျပင္ကလဲ ျငိမ့္ျငိမ့္ေလး စီးေန တယ္၊ ေတာင္ကမ္းပါးယံမ်ားဆီက ေရာင္ျပန္ဟပ္ျပီး လွေနတ့ဲ လသာညမ်ိဳးကုိ ေတြးဆျပီးၾကည့္ၾကည့္ စမ္းပါ၊ ေတာ္သလင္းလဆုိေတာ့ ျမစ္ျပင္ကကုိလဲပဲ ရနံ႕သင္းျပီး ဆြဲေဆာင္ေနသလုိရွိေနမယ္ေပါ့၊ လဆုိတာ မသာပဲရွိၾကည့္ ပါလား ျမစ္ျပင္ကုိ ၾကည့္ဖုိ႕မေျပာနဲ႕ ေခ်ာက္ထဲ မက်ေအာင္ေတာင္ ဂရုစုိက္ေနရမယ္၊

ပုိျပီးၾကည္ႏူးစရာ ေကာင္းတာက ဗုဒၶျဖစ္ေတာ္စဥ္ အမ်ားစုဟာ လျပည္ညေတြမ်ားပါတယ္၊ လျပည့္ေနရဲ႕ ထူးျခားခ်က္က စိတ္ကုိ ၾကည္လင္ေနေစတယ္၊ လူဆုိး သူဆုိးေတြ လျပည့္ည လႈပ္ရွားတာ ေတြ႕ရခဲတယ္၊ ဘုရားအေလာင္းေတာ္ သေႏၶေတာ္ခတ့ဲညဟာ ၀ါဆုိလျပည့္ညပါ၊ ဖြားေတာ္မူေတာ့ ကဆုန္ လျပည့္ေန႕၊ ေတာထြက္ေတာ္မူေတာ့လဲ ၀ါဆုိလျပည့္ေန႕၊ တရားဦးဓမၼစၾကၤာေဟာေတာ္မူေတာ့လဲ ကဆုန္ လျပည့္ေန႕ပါ၊ သဘာ၀ အလင္းေရာင္ကုိေပးတ့ဲ လမင္းဆုိတာလဲ လူ႕ေလာကၾကီးကုိ အလွဆင္တယ္၊ လွေစတယ္၊ ေကာင္းျမတ္ျခင္းေတြကုိ ျဖစ္ေစေအာင္ တြန္းအားေပးတယ္၊ ေလာကလူသားမ်ား အတြက္ ေက်းဇူးမ်ားပါတယ္၊ 

ေနမင္း လမင္း၊ ထြန္းလင္းေတာက္ေျပာင္၊

သိန္းရာေထာင္ထက္၊ လင္းလက္ေတာက္ပ၊

ျမတ္ဗုဒၶ၏၊ ဓမၼတန္ေဆာင္၊ အလင္းေရာင္သည္၊

မုိက္ေမွာင္အ၀ိဇၨာ၊ ကိေလသာကုိ၊

ပယ္ခြာရွင္းလင္း၊ အေမွာင္ခြင္းသည္၊

အလင္းဆုံး အေရာင္ျဖစ္ပါေပသည္ဘုရား။

အခုန ေျပာခ့ဲတ့ဲ အလင္းေရာင္ေတြဆုိတာ အေပၚယံသာပဲ လင္းေနတာပါ၊ အျမင္ေလာကၾကီးကုိေတာ့ လွေစတာ အမွန္ပါ၊ သုိ႕ေသာ္ စိတ္ကုိ ေသာကကင္းေအာင္၊ စိတ္ဆုိး စိတ္ညစ္ေတြကင္းေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ ဘူး၊ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ ဓမၼအလင္းၾကေတာ့ကား ရုပ္ကုိ လွေစတ့ဲ တရားေတြ၊ စိတ္ကုိ ျပဳျပင္ေပးတ့ဲ တရားေတြ၊ လူ႕ေလာက ၾကီးထဲမွာေနတတ္၊ ထုိင္တတ္ေအာင္ သြန္သင္ေပးတ့ဲ တရားေတြရွိတယ္၊ ေမတၱာ ထားပုံထားနည္း ရွိတယ္၊ ဆက္ဆံေပါင္းသင္းနည္းေတြရွိတယ္၊

ေနေရာင္၊ လေရာင္နဲ႕ၾကည့္လုိက္တ့ဲ အခါ သူ၊ ငါ၊ မင္း၊ ကၽြဲ၊ ႏြား စသည္ျမင္ပါတယ္၊ အဲဒီလုိျမင္ေနတ့ဲ အျမင္ ဟာ အေပၚယံအျမင္ပဲရွိပါတယ္၊ တကယ့္ အမွန္မဟုတ္ပါဘူး၊ ေလာကအျမင္ အမွန္တရားေပါ့၊ ဓမၼအျမင္နဲ႕ ျမင္ လုိက္တ့ဲ အမွန္ၾကေတာ့ကား ရွိရွိသမွ် ရႈပ္နဲ႕ နာမ္လုိ႕ ျမင္လာမွ အမွန္ျမင္ ပါတ့ဲ၊ အဲဒီအျမင္ မ်ိဳးရဖုိ႕ ေနေရာင္နဲ႕ မရႏုိင္ပါ၊ လျပည့္ညရဲ႕လေရာင္နဲ႕လဲ မျမင္ႏုိင္ပါ၊

ဒါေၾကာင့္ ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ တရားေတာ္ေတြဆုိတာ ေနမင္းထက္ အလင္းသာတယ္၊ လမင္းထက္ ပုိျပီး ေအးခ်မ္း ပါတယ္၊ ေနေရာင္၊ လေရာင္တုိ႕ နဲ႕ မသိႏုိင္တ့ဲ ဓမၼအလင္း ကုိ ရႏုိင္တယ္၊ အလင္းသုံးမ်ိဳးထဲ မွာေတာ့ ျမတ္ ဗုဒၶရဲ႕ ဓမၼအလင္းက အျမတ္ဆုံးလုိ႕ မွတ္လုိက္ပါ၊ ဤက့ဲသုိ႕အလင္းသုံးမ်ိဳးကုိ ခြဲျခားသိျပီး အလင္းတကာ အလင္းဆုံးျဖစ္တ့ဲ ျမတ္ဗုဒၶ၏ အလင္းဓမၼနဲ႕ ရုပ္၊ နာမ္ သေဘာ၏ အမွန္တရားမ်ားကုိ ခြဲျခားသိျမင္ျပီး သစၥာ အလင္းရႏုိင္ေအာင္ ၾကိဳးစားအားထုတ္ႏုိင္ၾကပါေစလုိ႕ စိတ္ရည္သန္လွ်က္ျဖင့္..

အလင္းဓမၼ၊ ကုိယ္စီရ၊ ေအးျမၾကပါေစ။

အလင္းရရန္၊ စိတ္ရည္သန္၊ ၾကိဳးပမ္းႏုိင္ပါေစ။

သာဓုသံသည္ ခ်င္းတြင္ကမ္းယံကုိ ပ့ဲတင္ထပ္ေစသည္၊ ျမဴႏွင္းတုိ႕ အၾကားမွ ေနေရာင္သည္ ေလာကကုိ အလင္းျဖာေစလွ်က္ လွေနေတာ့သည္။

ဘၾကီးေအာင္ ညာတယ္

‘သံေယာဇဥ္ဆုိး၊ တရားမ်ိဳး၊ ပယ္ခ်ိဳးႏုိင္ပါေစ

သံေယာဇဥ္ကင္း၊ အျမင္ရွင္း၊ လက္ငင္းခ်မ္းသာမည္၊

 ေတာေက်ာင္းေလး၀န္းက်င္သည္ သံေယာဇဥ္ကင္းေၾကာင္း လကၤာေလးျဖင့္ ညံစီေနသည္၊ ထုိမနက္သည္ ဗုဒၶဘာသာရဟန္းေတာ္မ်ား ၀ါလသီတင္း စတင္ဆုိရေသာ ေန႕ထူးတစ္ေန႕ျဖစ္ပါသည္၊ ျမန္မာရာသီလရာ မ်ားတြင္ ဘုရားရွင္၏ သားရဟန္းေတာ္မ်ား ၀ါ( ၀ါသ) စတင္ဆုိရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ၀ါဆုိလ၊ ၀ါေခါင္လ၊ သီတင္းကၽြတ္လဟု ၀ါ(၀ါသ)ႏွင့္ပတ္သက္ျပီး သုံးလရွိသည္၊  

သီတင္း၀ါလသည္ သုံးလေနၾကရသည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္၊ သုံးလတြင္ အလယ္ ျဖစ္ေသာ ၀ါလကုိ ၀ါေခါင္လ၊ ျမန္မာစကားတြင္ ေခါင္သည္ အလယ္ဟူေသာ အဓိပၸာယ္ကုိ ရေစသည္၊ အိမ္တြင္ ေခါင္တုိင္သည္ အလယ္က ျမင့္မားေသာ တုိင္ကုိဆုိလုိသည္၊ သီတင္း၀ါလကုန္ဆုံးျပီဆုိေတာ့ သီတင္းကၽြတ္လဟုေခၚၾကသည္၊ ရဟန္း ေတာ္မ်ား၀ါဆုိ၊ ၀ါကပ္ျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ျပီး ေရွးျမန္မာမ်ား ထုိသုိ႕ ၀ါဆုိ၊ ၀ါေခါင္၊ သီတင္းကၽြတ္ဟု မွည့္ ေခၚခ့ဲၾကသည္၊

ယေန႕ ေတာေက်ာင္းေလးတစ္ေက်ာင္းတြင္ ၀ါဆုိရပါျပီ၊ မႏၱေလးေရႊျမိဳ႕ေတာ္ ေနရစဥ္ကေတာ့ ၀ါစဥ္ အလုိက္ ၀ါဆုိ၊ ၀ါကပ္ၾကရသည္၊ ၀ါေတာ္ေျခာက္ပါဘုရားဟု အသံေအာင္ေသာ ‘ဗ်တၱ၊ ပဋိဗလ’ ရဟန္းေတာ္တစ္ပါးက ေလွ်ာက္ ထားလုိက္လွ်င္ သက္ေတာ္ ရွစ္ဆယ္ရွိျပီး ၀ါေတာ္ေျခာက္ရရွိေတာ္မူေသာ မဟာေထရ္ၾကီးတစ္ပါးမွ ‘ဣမသၼိ ံ ၀ိဟာေရ ဣမံ ေတမာသံ ၀ႆံ ဥေပမိ’ ဟုရြတ္ဆုိေတာ္မူသည္၊

ထုိ႕ေနာက္ အစဥ္အားျဖင့္ ေနာက္ဆုံး ၀ါသုိ႕ေရာက္လာသည္၊ ဘုရားရွင္၏ သား ရဟန္းေတာ္တစ္ပါး အေနနဲ႕ ပထမဆုံး၀ါဆုိေတာ့ ရင္ခုန္မိဖူးသည္၊ သံဃာေတာ္မ်ား အလည္ အရြတ္၊ အဆုိမ်ား မွားသြားေလမလားဟူေသာ စိတ္မ်ိဳးေၾကာင့္လား၊ သုိ႕မဟုတ္ ေအာ္ ငါေတာ့ ဘုရားရွင္ သားေတာ္ ဦးပဇင္း အျဖစ္နဲ႕ ၀ါေတာင္ဆုိရပါေကာ ရယ္လုိ႕ ကုိရင္ဘ၀ကုိ လြမ္းစိတ္ေၾကာင့္လား မသိ ရင္ခုန္ခ့ဲဖူးသည္ကေတာ့ အမွန္ေပ၊

အခုေတာ့ ခ်င္းတြင္းျမစ္နံေဘးက အိမ္ေျခ ၂၀ ေက်ာ္ေက်ာ္ရွိ ရြာေလး၏ ဦးထိပ္တြင္ ေဆာက္ လုပ္ထားေသာ ေတာေက်ာင္းတြင္ျဖစ္သည္၊ အခုတစ္ၾကိမ္၀ါဆုိရျပန္ေတာ့လဲ ရင္ခုန္မိျပန္သည္၊ ေအာ္ မိေ၀း၊ ဖေ၀း၊ ဆရာသမားေ၀းတ့ဲ ေတာေက်ာင္းေလးမွာ တစ္ေယာက္တည္း ၀ါဆုိရျပန္ျပီေကာရယ္လုိ႕၊

‘ကဲ  ဒကာၾကီး၊ ဒကာမၾကီးမ်ား အခုန ဦးဇင္းဆုိျပလုိက္တ့ဲ ျမန္မာလကၤာေလးက ဘာေျပာတာတုန္းဆုိေတာ့၊ သံေယာဇဥ္ဆုိတာ မေကာင္းဘူးလုိ႕ ဆုိလုိပါတယ္၊ အဲလုိမေကာင္းတ့ဲ သံေယာဇဥ္ကုိ ဖယ္ဖ်က္ခ်ိဳးႏွိမ္ရမယ္၊ သံေယာဇဥ္ကင္းသြားရင္၊ အျမင္ေတြလဲ ရွင္းသြားပါလိမ့္မယ္လုိ႕ ဆုိလုိတာေနာ္၊ သံေယာဇဥ္က ဆယ္မ်ိဳးေတာင္ ရွိတယ္၊ ဆယ္မ်ိဳးကုိ ထားလုိက္ေတာ့၊ 

အဲဒီသံေယာဇဥ္ဆုိတ့ဲ စကားလုံးေလးရဲ႕ အဓိပၸာယ္ကုိေျပာျပမယ္၊ ေဟာဒီ ဦးဇင္းကုိင္ထားတ့ဲ ယပ္ေတာင္နဲ႕ စားပြဲေပၚက ေရခြက္ေလးကုိ ၾကိဳးခ်ည္လုိက္တယ္ဆုိၾကပါစုိ႕၊ အဲလုိခ်ည္ထားျပီး ယပ္ေတာင္ေလးကုိ ဆြဲလုိက္ရင္၊ ေရခြက္ေလး လႈပ္မယ္၊ အဲလုိပဲ ေရခြက္ေလးကုိ မလုိက္ရင္ လဲ ယပ္ေတာင္ေလး ပါသြားမယ္၊ ဘာလုိ႕တုန္းဆုိေတာ့ ယပ္ေတာင္နဲ႕ ေရခြက္အၾကား ၾကိဳခ်ည္ထားလုိ႕ လုိ႕ မွတ္ပါ၊

အဲဒီၾကိဳးေလးကုိ သံေယာဇဥ္လုိ႕ေခၚလုိက္ပါ၊ တစ္ခုနဲ႕ တစ္ခု ခ်ည္မထားရင္ဘာမွမျဖစ္ပါဘူး၊ သံေယာဇဥ္ ဆုိတ့ဲ ၾကိဳးက သက္ရွိကုိလဲ ခ်ည္တယ္၊ စြဲတယ္၊ သက္မ့ဲကုိလဲ ခ်ည္ေႏွာင္တတ္၊ စြဲတတ္ပါတယ္၊

ဥပမာေျပာျပမယ္၊ အေမရိကန္ သမၼတၾကီးကခုိင္းလုိ႕ သူ႕စစ္သားေတြက အီရတ္က လူေတြကုိ ေသနတ္နဲ႕ ပစ္တာ ေန႕တုိင္းေသၾကတယ္၊ ေထာင္ခ်ီရွိေနျပီ၊ ေဟာဦးဇင္းတုိ႕၊ ဒကာၾကီး၊ ဒကာမၾကီးတုိ႕ မတုန္လႈပ္ဘူး၊ သူတုိ႕နဲ႕ ကုိယ္တုိ႕နဲ႕ ကၾကိဳးနဲ႕မွ ခ်ည္မထားတာကုိး၊

ကဲ ေနာက္တစ္ခုၾကေတာ့ ျမန္မာျပည္ေအာင္ပုိင္း ငလွ်င္လႈပ္လုိ႕ဆူနာမီထ၊ ေရေတြၾကီးျပီးလူေတြေသေတာ့ နဲနဲ တုန္လႈပ္တယ္၊ ဘာလုိ႕ဆုိေတာ့ ေအာ္ တုိ႕ႏုိင္ငံသားေတြ ဒုကၡေရာက္ေနၾကပါလားလုိ႕ သိတ့ဲ အသိေလးဆုိတ့ဲ ၾကိဳးခ်ည္ထားလုိက္လုိ႕ပါ၊

ကုိင္း အခုေနမ်ား ခႏၱီးျမိဳ႕ေပၚက ကုိယ္နဲ႕ သိတ့ဲလူတစ္ေယာက္ ဆုံးသြားတယ္ဆုိၾကပါစုိ႕၊ ေအာ္ သူကေတာ့ ငါနဲ႕ အေတာ္ရင္းႏွီးတယ္၊ လုပ္ငန္းလုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ပါလားလုိ႕ သိျပီး ေတြးေတြးျပီး တုန္လႈပ္တယ္၊ ေနမထိ ထုိင္ မသာေတာင္ျဖစ္ၾကမယ္၊

အဲ.. ကုိယ္မိသားစုထဲက တစ္ေယာက္ေလာက္ဆုံးလုိက္ရင္ ငုိရျပီေကာ၊ ပူေဆြးရျပီေကာ၊ ဘာလုိ႕ဆုိေတာ့ ကုိယ္နဲ႕ သူနဲ႕အၾကားမွာရွိတ့ဲ ၾကိဳးကုိ ေဆာင့္ဆြဲလုိက္သလုိျဖစ္တာ၊ အဲဒါ သက္ရွိေပၚမွာ စြဲတ့ဲ အစြဲ၊

သက္မ့ဲအရာ၀တၱဳ အေပၚစြဲတာေျပာရရင္၊ ဒကာၾကီးတုိ႕၊ ဒကာမၾကီးတုိ႕ ၾကားဖူးၾကပါလိမ့္ယ္၊ ဘၾကီးေအာင္ ညာ တယ္ဆုိတာေလ၊ ၾကားဖူးၾကတယ္ေနာ္၊ အဲ. အဲဒီဇာတ္လမ္းထဲမွာဘုန္းၾကီးေက်ာင္းသားေလး

ေမာင္ခ်စ္ ရယ္၊ ပန္းပုထုတ့ဲ ရြာလည္က ဦးေအာင္ခ်ိမ့္ရယ္၊ ျပီးေတာ့ မင္းသမီး အရုပ္ေလးရယ္ေပါ့၊

ေမာင္ခ်စ္က ေန႕စဥ္ ပန္းပုဆရာၾကီးဦးေအာင္ အိမ္ေရွ႕ကေနေက်ာင္းကုိ ျဖတ္ျဖတ္ျပီး သြားရပါတယ္၊ တစ္ေန႕ က်ေတာ့ ဦးေအာင္က သစ္သားေလးတစ္ခုကုိ ပန္းပုစတင္ျပီး ထုတယ္ေပါ့၊ ေမာင္ခ်စ္ကေမးတယ္၊ မင္းသမီး အရုပ္ကေလးထုမယ္လုိ႕ ေျပာလုိက္တယ္ ဘၾကီးေအာင္က၊ နွစ္ရက္ေလာက္ေနေတာ့ မင္းသမီးပုံေလးက လွလာတယ္၊ ေမာင္ခ်စ္က လုိခ်င္တယ္၊

အဲဒါနဲ႕ေရာင္မလားေမးလုိက္တာ၊ ေရာင္းမယ္တ့ဲ၊ ဘယ္ေလာက္လဲေမးေတာ့ တစ္က်ပ္တ့ဲ၊ တစ္က်ပ္ နဲ႕ ေရာင္းမွာဆုိေတာ့ ေမာင္ခ်စ္ခမ်ား တစ္ေန႕ တစ္ေန႕ရတ့ဲ မုန္႕ဖုိးေလးကုိစုထားတာ၊ မစားရက္ မေသာက္ရက္ ေပါ့၊ အငတ္ခံျပီးစုရတာပါ၊  

တစ္က်ပ္ျပည့္လုလုမွာ ဘၾကီးေအာင္က မင္းသမီးရုပ္ကေလးကုိ ျမိဳ႕ပုိင္းမင္း ကုိ ေရာင္း လုိက္ပါ တယ္၊ ေမာင္ခ်စ္ခမ်ား ဘယ္လုိေျပာရမွန္းမသိဘူးျဖစ္သြားတယ္၊ ျမိဳ႕ပုိင္မင္းဆီကေန လုရေအာင္လဲ ျမိဳ႕ပုိင္း မင္းမွာက ေသနတ္ၾကီးနဲ႕ဆုိေတာ့ မလုရဲဘူးေပါ့၊ 

ဒီလုိနဲ႕ အိမ္ျပန္လာျပီး၊ ထမင္းလဲ မစားဘူး၊ ေက်ာင္းလဲမသြားေတာ့ဘူး၊ ဘာမွလဲေမးလုိ႕မရေတာ့ဘူး၊ ဒီလုိနဲ႕ေမာင္ခ်စ္ေလး ဆုံးသြားပါတယ္၊ ေမာင္ခ်စ္ဆုံးတယ္ၾကားၾကေတာ့ လာေမးၾကတ့ဲ အထဲမွာ ပန္းပု ဆရာၾကီး ဦးေအာင္ခ်ိမ့္လဲပါလာပါတယ္၊ ေမာင္ခ်စ္အေမကုိ ေမးပါတယ္၊

ေမာင္ခ်စ္ေလး ဟုိေန႕ကေတာင္ ငါနဲ႕စကားေျပာလုိက္ေသးတယ္၊ ဘယ္လုိျဖစ္တာတုန္းေမးတာေပါ့၊ ဒီေတာ့မွသူ႕ အေမက ဘၾကီးေအာင္ရယ္ က်ဳပ္သားေလး မေသခင္ေျပာတာကေတာ့ ဘၾကီးေအာင္ညာ တယ္ပဲ ေျပာပါတယ္ ဘၾကီးေအာင္ရယ္တ့ဲ၊

ကဲ… သေဘာေပါက္ျပီထင္တယ္၊ ေမာင္ခ်စ္ေလး ဘာလုိ႕ ေသတာတုန္းေမးရင္ လုိခ်င္တာ မရလုိက္လုိ႕၊ ဘယ္ေလာက္လုိခ်င္ေနတုန္းေမးရင္ သံေယာဇဥ္ျဖစ္ျပီး လုိခ်င္ေတာေပါ့၊ သံေယာဇဥ္ဆုိတ့ဲၾကိဳးက သက္ရွိကုိ လဲ ခ်ည္တယ္၊ သက္မ့ဲကုိခ်ည္တယ္၊ ဒါေၾကာင့္ သံေယာဇဥ္မထားနဲ႕လုိ သူေတာ္ေကာင္းေတြက မိန္႕ခ့ဲၾကတာေပါ့၊ ေျပာခ့ဲၾကတာေပါ့၊

လူ႕ေလာက၊ လူ႕ဘ၀ထဲေရာက္လာတာ ကံေပးလုိ႕ပါလား၊ ကံေပးလုိ႕ရ၊ ကံၾကံဳလုိ႕ ဆုံၾကရတ့ဲ အျဖစ္ေတြလုိ႕ သိလုိက္ရင္ သက္သာပါတယ္၊ ကုိယ့္ဘ၀ကုိ သက္သာေအာင္ေနတတ္ရမယ္၊ ေနာက္ဆုံး သံေယာဇဥ္ေတြ မရွိေတာ့တ့ဲ ၾကိဳးေတြကင္းတ့ဲ အျငိမ္းဓာတ္ကုိ ရေအာင္အားထုတ္ႏုိင္ရမယ္ဆုိတ့ဲ စိတ္ဓာတ္မ်ိဳးရွိရမယ္၊ က်င့္ရမယ္ေပါ့၊

လာတုန္းကလဲ တစ္ေယာက္တည္းေနာ္၊

လက္တြဲေခၚကာ ေဖာ္မပါဘူး၊

ဥစၥာခ်ည္းႏွည္း၊ ကုိယ္ထည္းတည္း၊

ျပန္သြားေတာ့လဲ တစ္ေယာက္တည္းေနာ္၊

လက္တြဲေခၚကာေဖာ္မပါဘူး၊

ဥစၥာခ်ည္းႏွည္းကုိယ္ထည္းတည္း၊

လာျပီးေတာ့နား၊ မသြားေသးခင္၊

ခ်ိန္ေလးတြင္မွ၊ ၀န္းက်င္ယွက္ႏႊယ္၊

ေႏွာင္ၾကိဳးသြယ္ၾက၊ ျပဳံးရယ္ မ့ဲငုိ၊

ခ်စ္မုန္းပုိၾက၊ မလုိေဒါသ၊

လုိေလာဘျဖင့္၊ ဘ၀ဇာတ္ခံု၊

ကၾကိဳးစုံခ့ဲ၊ ကံကုန္မုိးခ်ဳပ္၊

သုတ္သုတ္ေဆာလ်င္၊ ခရီးႏွင္သည္၊

တုိ႕လွ်င္ဧည့္တုိ႕ပါတကားလုိ႕။

ေတာေက်ာင္းေလး၀န္းက်င္သည္ သာဓုသံျဖင့္ လွဳိင္ေနသည္၊ ၀ါဆုိမုိးဦးတုိ႕လဲ ျပိဳေတာ့ မေယာင္ ဟန္ေဆာင္လွ်က္ တိမ္ကြန္ယက္ဖြဲ႕ေနသည္၊ လွ်ပ္ပန္း ဇာခ်ည္တုိ႕က ေတာင္ရုိးေပၚတြင္ ကခုန္ေနသည္၊ တရားပြဲျပီးဆုံးသျဖင့္သတၱ၀ါ အနႏၱတုိ႕အား ေၾကးစည္ရုိက္ အမွ်ေ၀လုိက္သံသည္ ေတာထပ္ထပ္၊

ေတာင္ အသြယ္သြယ္မွသည္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရုိးတစ္ေလွ်ာက္ စုန္ဆန္ေနေတာ့သေယာင္...။

 .................................................................................................................................

မွတ္ခ်က္၊ အထက္ပါတရားေတာ္ကုိ လြန္ခ့ဲေသာ ငါးႏွစ္ခန္႕က နာဂေတာင္တန္း ပဒူးမုန္းနာဂ ရြာေလးတြင္ေဟာေျပာခ့ဲျခင္းျဖစ္သည္။

တြန္းပုိ႕လုိက္သလုိ

‘ကုိရင္ မင္းစဥ္းစားပါဦးကြာ’၊

စာသင္တုိက္ တစ္တုိက္တြင္ျဖစ္သည္၊ ကုိရင္ၾကီးတစ္ပါး နာယကဆရာေတာ္ၾကီး၏ေရွ႕တြင္ ရုိ႕ရုိ႕ေလး ထုိင္ေန သည္၊

‘ဘာလုိ႕ မင္းက လူ၀တ္လဲခ်င္ရတာလဲ၊ အေၾကာင္းေတာ့ရွိမယ္၊ ငါ့ကုိ ေျပာစမ္းပါဦး’၊

‘တုိ႕ဘုရားရွင္မ်ားလက္ထက္တုန္းကေတာ့ ရဟန္းေတာ္မ်ား လူ၀တ္လဲျခင္းကိစၥမ်ား အမ်ားအားျဖင့္ၾကဳံရ တာကေတာ့ မင္းလဲ အသိျဖစ္ျပီးပါျပီး၊ မာတုဂါမနဲ႕ ေတြ႕ရ၊ ျမင္ရ လုိ႕စိတ္ေဖာက္ျပန္တတ္တ့ဲ အျဖစ္မ်ိဳးမ်ား ပါတယ္၊ မင္းလဲအဲလုိထင္တာပဲ၊ ဘယ္နဲ႕ ဟုတ္ရဲ႕လားဟ့ဲ၊ ကုိရင္ၾကီး’၊

‘မွန္ပါ’၊ အသံထြက္သည္ဆုိရုံေလးေျဖသည္၊

‘ေအးေပါ့၊ ကုိရင္ တုိ႕က လူ၀တ္မလဲရဘူး၊ လူမထြက္ရဘူးေတာ့ မေျပာလုိပါဘူး၊ သုိ႕ေသာ္ လမ္းမွား ကုိ ေတြးမိ ေနရင္ေတာ့ တုိ႕က လမ္းမွန္ေရာက္ေအာင္ ျပဳျပင္ေပးရေအာင္လုိ႕ပါ’၊

‘မင္းစဥ္းစားၾကည့္စမ္းပါ၊ တုိ႕ဘုရား က ရဟန္းဘ၀ကုိ ေလးသေခ်ၤနဲ႕ ကမၻာတစ္သိန္းကာလပတ္လုံးမွာ ကုိးဘ၀ ပဲရရွိခ့ဲတယ္၊ ရွိပါတယ္၊ လကၤာေလး၊ မင္းလဲရမွာေပါ’့၊

“ရေသ့ငါးခါ၊ ရဟန္းမွာကုိး၊

လူမ်ိဳးငါးပါး၊ ႏွစ္နဂါးတည္း၊

သိၾကား ဘီလူး၊ ျခေသၤ့ထူးစြ၊

တစ္စီပ၊ ဘ၀ႏွစ္ဆယ္ေလး၊ ဆုိတာေလ”၊

ရဟန္းဘ၀နဲ႕ တုိ႕ဘုရားကုိးဘ၀ရရွိခ့ဲတယ္၊

အခုမင္းက လူ၀တ္လဲခ်င္တယ္လုိ႕ ငါ့ကုိေလွ်ာက္တယ္၊ ကဲ..မင္းကုိငါေျပာျပပါဦးမယ္၊

မင္းအခု စြဲလမ္းေနတ့ဲ မာတုဂါမေလးကုိ မ်က္စိထဲျမင္ၾကည့္ျပီး၊ ေ၀ဖန္ၾကည့္စမ္း၊

ဒီလုိကြာ၊ ႏႈတ္ခမ္းနီဆုိးထားလုိ႕ လွေနတာ၊ ကဲ အဲဒီႏႈတ္ခမ္းနီကုိ ဖယ္ၾကည့္စမ္း၊

နံ႕သာတင္ထားလုိ႕ လွေနတယ္ထင္တာ၊ အဲဒီနံ႕သာဖယ္ၾကည့္စမ္း၊ လွေသးလား၊

‘မွန္ပါ’၊ မလွေတာ့ပါဘုရား’၊

'ေအးေပါ့’၊

  

နာယကဆရာေတာ္ၾကီး ကုိရင္ၾကီးေတာ့၊ လူ၀တ္လဲခ်င္တ့ဲ စိတ္ပ်က္ကေရာဆုိတ့ဲအေနနဲ႕၊

ဆံေကသာနက္ေမွာင္ေနတာက ဆီနဲ႕လူးထားလုိ႕၊ မလူးပဲထားၾကည့္ပါလား၊ မလွေတာ့သလုိ၊ အနံ႕ကအစ မေကာင္းေတာ့ဘူးဗ်၊

‘မွန္ပါ’၊

‘ကဲ ေနာက္ဆုံးမင္းတုိ႕လွတယ္လုိထင္ေနတ့ဲ၊ ခႏၶာကုိယ္ကုိ ဆင္ထားတ့ဲ အ၀တ္၊ တန္ဆာ၊ ပုိးဖဲ၊ ကတၱီပါေတြ ဖယ္ၾကည့္လုိက္စမ္းကြာ’၊

ဤတြင္ ကုိရင္ၾကီးဆီမွ

'ေအာင္မေလး၊ ဆရာေတာ္ေျပာမွပုိျပီး ျမင္လာပါျပီဘုရား'၊

ငုိၾကီးခ်က္မျဖင့္ ေလွ်ာက္ေလေတာ့သည္။

'သုကရံ သာဓုနာ သာဓုံ၊ သာဓုံ ပါေပန ဒုကၠရံ'။

သူေတာ္ေကာင္းသည္ ေကာင္းမႈကုိ လြယ္ကူစြာျပဳသည္၊ 

မသူေတာ္သည္ ေကာင္းမႈကုိ ျပဳလုပ္ရန္ခက္ခဲသည္။

Our Ayeyawady

If you look at a map of Myanmar, you will see the two great things: Ayeyawady River and Chinndwin River. The first one is more influence then latter one. When we mention the history of Myanmar, we need the first place for the first one, which is Ayeyawady, than whatever.

This first one has long history and its glory is forever to Myanmar people from her started time and to the present days. She had said that her love is forever and had stood alongside Myanmar people. We can understand our glory, history, myths, religion, land, town, villages, and notion of our thoughts and habits by understanding my first one, Ayeyawady. 

Here you and I precisely need to look at Ayeyawady as our mother. We had and still have our Ayeyawady civilization, the culture of art in valley of Ayeyawady. Tagaung city is situated at the eastern bank of river, Ayeyawady. We proud of it, that what we have is our river, mother. Our ancestors had found this kingdom, takaung on her land as if her hand. Before the Buddha, sakyan people migrated to the area of Ayeyawdy, and then they settled down there and built a grand city they named it takaung where later known as the cradle of Myanmar culture, a dynasty of Myanmar later they sail along the river which is Ayeyawady.

At that time, it come into my mind, the water may be  pretty cool, both side of river have the snow, a sound of birds goes like the water fall than we have  seen it ,nowadays, Because they sailed their first trip. Every situation gives them an interesting and they were welcomed with beautiful wavelets. they were carrying away putting them on her back. That scenery was vivid and clear.

Here I would like to mention our first kingdom as it is mentioned in ‘the glass palace of chronicle’ it goes like that’

“Takaung was known as Thanthanapura in the time of Kakusandha the Buddha, as Ratthapura in the time of konagamana the Buddha, as thintwe in the time of Kassapa the Buddha, and as Takaung in the time of our Buddha Gotama. Abhiraja the Sakya Sakiyan was its first ruler”.

 (The glass palace chronicle of the kings of Myanmar. P. 1 by Pe Maung Tin and G.H. luce).

‘Wow’ when we look at this point, we have had a very long history of our land as contemporary of Indian culture. According to that event, we had, I dare say, stood up on ourselves and on own feet from the very ancient time. 

Later the great city has come out as a result of their sailing though alongside the Ayeyawady.  Above city was also situated eastern bank of the river. The city’s glory was spread in all places of the country. The birth place of the teaching of elder monks (Theravada) in Buddha’s Order is in that city. “If someone has not been that city, he real is not Myanmar”, said that by people, as the saying.

That city was full of pagodas, and gives cool and colorful radiation to all directions in Southeast Asia. Everybody knows the name of city that is pagan which second city of upper Myanmar.

 King Aniruddha (Anoyathar) was the most powerful one in Arimaddhanapura, victory city. Later it was change as pagan which means a village of Pyu- the ancient tribe in Myanmar. First our kingdom was built in the bank of Ayeyawady and the heart city was known as pagan also built in bank of Ayeyawady. The last one, ok, here I want to say is Mandalay- gems city. Mandalay where there last two kings ruled the father and his son. Father was record as the great benefiter of Buddha’s teachings. He, the king of gems city, supported monks to collect Buddha’s teachings and made the fifth Buddha’s synod which was most excellence than what had done by others kings in the history.

Ajatasathu who was second king and made first Buddha’s synod, after three months demised of the Buddha- got into Nibbana, in Rajagaha, now it was known as Patna in India.  In Myanmar the king Mindon was last one who made Buddha’s fifth synod, as the remark of 2400^th of Buddha’s Parinibbana, in Mandalay. This last kingdom, gems city was also situated in the eastern bank of Ayerawady River. 

Ayeyawady, our mother knows the initial, the middle and the last of our historical events, the golden ages and the wooden ages, ups and downs of life.

‘Ask, if it has doubts, ask it’

If any doubts come into your thoughts,

you do ask river our mother she taught.

A history and the glory to flee our doubts.

Splendid her dynasty to see about.

For embrace our grace what she’d sought,

And forever, forever.. She’ll give a new fought,

For future with struggle- real struggle thoughts. 

နဋရာဇာ ဘုရားေက်ာင္း

အိႏၵိယႏုိင္ငံၾကီးတြင္ သမုိင္းအစဥ္အလာၾကီးမားျပီး အာရွတုိက္ရွိလူမ်ိဳးမ်ားကုိ တစ္နည္းနည္းျဖင့္ လႊမ္း မုိးႏုိင္ ေသာ ဇာတ္လမ္းၾကီးရွိသည္၊ လူမည္း တမီးလ္မ်ားႏွင့္ အာရယန္လူျဖဴတုိ႕၏ တုိက္ပြဲကုိ အေျချပဳ ထားေသာရာမာယဏဇာတ္လမ္းၾကီးပင္ျဖစ္သည္၊ ထုိထဲကတမီးလ္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ အိႏၵိယႏုိင္ငံ ေတာင္ပုိင္း တြင္ အေျခခ်ေနထုိင္ၾကသည္၊

တမီးလ္နာဒူးျပည္နယ္သည္ တမီးလ္ လူမ်ိဳးမ်ား၏ ယဥ္ေက်းမႈစတင္ရာ( the cradle of Dravidian culture) ျဖစ္သည္၊  တမီးနာဒူးျပည္နယ္သည္ ၁၃၀,၀၅၈ စတုရန္းကီလုိမီတာက်ယ္၀န္းျပီး ခရုိင္၃၂ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထား သည္၊

Cuddalore ခရုိင္လဲ တစ္ခု အပါအ၀င္ျဖစ္သည္၊ ခ်ီဒမ္းပဒမ္း ( chidambaram)ျမိဳ႕ ေလးသည္ Cuddalore ခရုိင္တြင္တည္ရွိျပီး ရာသီဥတုသာယာသည္၊  ျမိဳ႕ေလး၏ အလည္တြင္ နဋရာဇ ဘုရားေက်ာင္း ရွိသည္၊ ေလးေထာင့္က်က်တည္ေဆာက္ထားျပီး ၾကီးမားခုိင္းခန္႕သည္၊ အ၀င္မုခ္ဦးၾကီးမ်ား သည္ ခန္႕ထည္ျပီး အလည္က ဘုရားေက်ာင္းကုိ ေလးဖက္ေလးတန္က ၀ုိင္းရံထားသည္၊ ခ်ီဒမ္းပဒမ္းျမိဳ႕ေလး တြင္ဘယ္ေနရာက ၾကည့္ၾကည့္ နဋရာဇ ဘုရားေက်ာင္းကုိ အထင္သားျမင္ႏုိင္သည္၊ 

 Nataraja temple, chidambaram city, india

ဘုရားေက်ာင္း အတြင္းက သူတုိ႕နတ္ဘုရားသည္ လက္ေလးေခ်ာင္းကုိ တစ္မ်ိဳးစီ ကေနဟန္ျဖစ္ေစ လွ်က္၊ ေျခေထာက္ျဖင့္ သတၱ၀ါတစ္ေကာင္ကုိ နင္းထားဟန္ျဖစ္သည္၊ ဤရုပ္တုကုိေနရာတုိင္းတြင္ အသုံးျပဳၾကသည္၊ ေျမဓာတ္( earth element)၊ ေရဓာတ္ ( water element)၊ ေလဓာတ္ ( air element)၊ မီးဓာတ္ (fire element)၊ တုိ႕အျပင္ နဋရာဇရုပ္တုက အာကာသဓာတ္(cosmic) ကုိကုိယ္စားျပဳသည္ ဆုိပါသည္၊ ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္မ်ား၏ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ ဗဟုိခ်က္မအျဖစ္ တင္စား၊ ယုံၾကည္ၾကသည္၊

သီ၀နတ္ဘုရားကုိယ္စားေတာ္ဟု ဆုိၾကသည္၊ nataraja ( နဋရာဇ) ကုိ the lord of dance ဟုေျပာျပသည္၊ အကနတ္ဘုရားဟုဆုိလုိႏုိင္သည္၊ ပါဠိနီးစပ္ေသာ ပုဒ္ပင္ျဖစ္ပါသည္၊ ခ်ီဒမ္းပဒမ္းျမိဳ႕ေလးသုိ႕ေရာက္လွ်င္ နဋရာဇဘုရားေက်ာင္း ေရာက္ျပီးျပီလား ေမးၾကသည္၊ ဘုရားေက်ာင္းသည္ ျမိဳ႕ေလး၏ အလည္တြင္ တည္ေန သည္ကား တစ္ေၾကာင္း၊ ၾကီးမားခန္႕ထည္ကသည္က တစ္ေၾကာင္း၊ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ အျမတ္တႏုိးထားၾက၊ယုံၾကည့္ၾကသည္ကတစ္ေၾကာင္းစသည့္ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ေမးၾကျခင္းပင္ျဖစ္ သည္၊ 

 နဋရာဇာ ရုပ္တု( The Lord of Dance )

၂၀၁၁ရဲ႕ေနာက္ေန႕ရက္ေန႕( ၃၁၊ ၁၂၊ ၂၀၁၁) တြင္ သီရီလကၤာႏုိင္ငံမွ အလည္ေရာက္လာၾကေသာ မိတ္ေဆြ ရဟန္းေတာ္ႏွစ္ပါးအတူ နဋရာဇဘုရားေက်ာင္းသုိ႕သြားေရာက္ေလ့လာၾကသည္၊ 

ေျပာစရာတစ္ခုရွိသည္မွာ တမီးလ္ျပည္နယ္သားမ်ားသည္ သီရီလကၤာႏုိင္ငံႏွင့္ ရွည္ၾကာေသာ စစ္ပြဲ မွတ္တမ္း မ်ားရွိသည္၊ သူတုိ႕ႏွစ္ႏုိင္ငံ အၾကားက စစ္ပြဲသမုိင္းသည္ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ ခ်ီျပီးၾကာျမင့္ခ့ဲျပီဟု ဆုိႏုိင္သည္၊ သီရီလကၤာႏုိင္ငံ သမုိင္းမွတ္တမ္း မ်ားတြင္ ေတြ႕ႏုိင္သည္၊

၂၀၁၀တြင္ လက္ရွိ သီရိလကၤာႏုိင္ငံသားၾကီး မဟင္ဒါရာဇာက တမီးလ္စစ္ကုိ အႏုိင္တုိက္ျပီးေအာင္ပြဲဆင္ လုိက္ႏုိင္သည္၊ လံကာကၽြန္းတြင္ မဟင္ဒါသည္ ရာဇ၀င္တြင္ခ့ဲျပီ ေအာင္ႏုိင္သူၾကီးအျဖစ္၊ သုိ႕ေသာ္ တမီးလ္ သားမ်ားသည္ သူ႕ကုိသက္သတ္လြတ္ လူသတ္သမားၾကီးဟု ေခၚၾကသည္၊ အေၾကာင္းမွာ မဟင္ဒါသည္ သက္သတ္လြတ္စားသည္ဟုဆုိၾကသည္၊ သက္သတ္လြတ္ကိစၥသည္လဲ အိႏၵိယႏုိင္ငံတြင္ၾကီးမားေသာ ကိစၥတစ္ခုျဖစ္သည္၊၊

ထားေတာ့သူတုိ႕ ရဲ႕တစ္ဖက္စီခံစားခ်က္ကုိ၊ မိတ္ေဆြမ်ားနဲ႕အတူ နဋရာဇဘုရားေက်ာင္းထဲေရာက္ျပီ၊

Which is your country?

Are you from sri lanka?

ေမးၾကသည္၊ ၾကည့္လုိက္ေတာ့ ေဒါသအရိပ္သန္းေနေသာ လူငယ္မ်ားျဖစ္သည္၊ သိလုိက္ပါျပီ၊ 

အေျဖကုိလဲျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ပင္ေျပာလုိက္ရသည္၊

No…no. we are from Burma.

ျမန္မာဟုေျပာလွ်င္ မသိႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ဘာမားဟုခပ္ျမန္ျပန္ေျဖလုိက္ရသည္၊

အတူပါလာေသာ မိတ္ေဆြက သီရိလကၤာႏုိင္ငံ အမွတ္အသားပါေသာ လြယ္အိပ္ကုိလြယ္ထားေသာေသာ

ေၾကာင့္ျဖစ္သည္၊ ဤသုိ႕ေျဖလုိက္သည္ကုိပင္ သေဘာက်ဟန္သိပ္မရွိလွ ထင္ရသည္၊ လူငယ္ တစ္ေယာက္စ၊ ႏွစ္ေယာက္က ဂ်ိဳၾကည့္ၾကည့္ၾကသည္၊ အႏုိင္ရတ့ဲစစ္၊ ရႈံးတ့ဲစစ္၊ ဘယ္စစ္မွ မေကာင္းပါ၊ ရင္ထိတ္လုိက္တာ သူတုိ႕ကုိၾကည့္ရတာ၊

ထုိစဥ္ အဂၤလိပ္စကားကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ျဖင့္ လူတစ္ေယာက္ေရာက္လာသည္၊ ပါေမာကၡတစ္ဦး ပင္ျဖစ္ ေၾကာင္း မိတ္ဆက္သည္၊ သေဘာေကာင္းလွသည္၊ သူ႕ကုိယ္ပုိင္လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ခဏထားျပီး ဘုရားေက်ာင္း အတြင္းသုိ႕ လုိက္ပုိ႕ျပသသည္၊ ထုိသူမပါလွ်င္လဲ တစ္ခ်ိဳ႕ေနရာမ်ားကုိ ၀င္ေရာက္ခြင့္ ရမည္မဟုတ္ပါ၊

ဥပမာ အတြင္းပိုင္းအက်ဆုံးတစ္ေနရာ ထုိေနရာသည္ နဋရာဇနတ္ဘုရားရုပ္တု အစစ္ထားရွိ ရာေနရာျဖစ္သည္၊ အေစာင့္အၾကပ္မ်ားလွသည္၊ အေစာင့္အၾကပ္အားလုံးနီးပါးသည္ အေပၚပုိင္းတြင္ အ၀တ္ ၀တ္မထားေသာ ေယာက်ၤားသားမ်ားျဖစ္ၾကသည္၊ထုိအေဆာင္ထဲသုိ႕၀င္လွ်င္ လူတုိင္းထုိက့ဲသုိ႕ျပဳလုပ္ရ သည္၊ သူတုိ႕က half- naked ဟုေခၚၾကသည္၊ 

 

နဋရာဇာ ဘုရားေက်ာင္းေရာက္ စာေရးသူ၊ မိတ္ေဆြရဟန္းေတာ္ႏွင့္အတူ ပါေမာကၡ၊ 

ပါေမာကၡက သူမပါလွ်င္ ထုိအခြင့္အေရးမ်ိဳးရႏုိင္မည္မဟုတ္ပါ၊ ထုိ႕ေၾကာင့္သူနဲ႕ အတူလုိက္ပါ၀င္ရန္ေျပာ ပါသည္၊ ေနာက္ဆုံးေတာ့ သကၤန္းခၽြတ္၊ အံသကုိက္ခၽြတ္ျပီး သူနဲ႕အတူ လုိက္၀င္ရသည္၊ အတြင္းတြင္ ပန္းအနံ႕ မ်ားအီေနသည္၊ မီးခုိးမ်ားလုံးေနသည္၊ ဆီမ်ားျဖင့္ ေခ်ာေနသည္၊ အလင္းေရာင္ လဲေကာင္းေကာင္း မရပါ၊ မိန္း၊ ေယာက်ၤား၊ ကေလး၊ လူရြယ္အားလုံး၀င္ၾကသည္၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားဖုိ႕မူ လုံလုံျခဳံျခဳံအ၀တ္ အစားျဖင့္ ၀င္ခြင့္ျပဳသည္၊ ေတာ္ပါေသးသည္၊ ပါေမာကၡမွေနရာ အစုံလုိက္ျပီး ရွင္းျပသည္၊

ညေနခင္းေနေရာင္ေပ်ာက္လုလုတြင္ နဋရာဇာဘုရားေက်ာင္းမွ ထြက္ခ့ဲၾကသည္၊ ပါေမာကၡသည္ လုိက္ လံ ျပသရုံသာမက အျပန္တြင္ လမ္းေဘးဆုိင္ တစ္ဆုိင္မွ အိႏၵိယရုိးရာ( က်ေရ) လဘက္ရည္ ဒါနျပဳ လုိက္ေသးသည္၊ ကုလားျပည္တြင္ ဤလုိလူမ်ိဳးရွိေသးသည္ကုိလဲ အ့ံၾသ၀မ္းသာေနမိသည္၊

နဋရာဇာ ဘုရားေက်ာင္းၾကီးသည္ ညေနခင္းေနေရာင္တြင္ ထီးထီးမားမားၾကီးေကာင္းကင္သုိ႕ ထုိးတက္ လွ်က္၊ ဟိႏၵဴလူမ်ိဳးမ်ား၏ ပူေဇာ္ေတးဖြဲ႕သံႏွင့္ စည္း၀ါးသံတုိ႕သည္ ဘုရားေက်ာင္း၀န္းက်င္တြင္ တုန္ဟီး ရစ္၀ဲေနေတာ့ သည္။